................................................................ Harold Pinter. Tənha yolçu
Tarix: 07.01.09// Tərcümə: Xəyalə Məmmədova
Yarıqaranlıq otaq. Otağın ortasında stul və qarşısında enli stol. Nikolas stulda oturub. O, stola tərəf əyilir və telefonu qaldırır. Nikolas. Onu içəri gətirin. (Arxaya söykənir. Qapı açılır. Viktor yavaş-yavaş içəri girir. Paltarı cırılıb. Onu möhkəm döyüblər. Arxadan qapı örtülür). Salam! Sabahın xeyir. Necəsən? Sən də mənim kimi alicənab adamsan. Otur. Bizə problem yaratma. (Viktor yavaş-yavaş oturur. Nikolas qalxır və ona tərəf gəlir). Səncə bu nədir? Bu mənim barmağımdır. Bu isə kiçik barmağım. Baş barmağımı sənin gözünün önündə yellədirəm. Bax belə. İndi həmin şeyi kiçik barmağımla edirəm. Eyni vaxtda ikisini də edə bilərəm. İstədiyimi edə bilərəm. Səncə dəliyəm? Ancaq anam elə fikirləşirdi ki, dəliyəm.
Bir neçə il əvvəl qatarla Nyu-York ştatındakı Salamanka vağzalına gəlmişdim. Oradan başqa bir qatarla uzaq səfərə getməliydim. Platformada çoxlu adam vardı və hamısı tamamilə dolu olan həmin qatara minməyə cəhd edirdilər. Kassadakı gəncdən mənə bir bilet verməsini xahiş etdim, o isə "yoxdur", - deyə cavab verdi. Oradan aralandım və qarşıdan gələn bir yerli məmurdan o qatarda bir bilet əldə etməyimə kömək göstərməsini xahiş etdikdə o, mənim sözümü kəsərək qəzəblə dedi: "Mümkün deyil, hər künc-bucağı doludur, bir də məni narahat etmə". O, arxasını mənə tərəf çevirib çıxıb getdi. Mən özümü elə təhqir olunmuş hesab etdim ki, yol yoldaşıma dedim: "Mənim kim olduğumu bilsəydilər bunlar...".
Bəli, roman haqda yeni bir söhbət açdıqda belə bir cəhət də nəzərə çarpır ki, romançı müşahidəçi ilə təcrübəçinin birliyindən yoğrulmuş bir sənətkardır. Onun müşahidəçiliyi olayları gördüyü kimi təqdim etməkdir, o başlanğıc nöqtəsi yaradır, obrazların hərəkət edəcəyi, hadisələrin inkişaf edəcəyi meydanı qurur. Sonra təcrübəçi gəlir və təcrübəyə başlayır, demək istəyirəm ki, hadisələri mövzunun və məqsədin tələb etdiyi istiqamətdə inkişaf etdirmək üçün obrazları hərəkətə gətirir. Bu təcrübə Klod Bernarın (bioloq, həkim. H. Q. ) adlandırdığı kimi "Görmək üçün" aparılan təcrübədir. Romançı həqiqət axtarışındadır.
Sizə çox maraqlı bir şəxsiyyətdən danışmaq istəyirəm-rəisdən. Amma heyif ki, bu şəxsiyyətin hansı şəhərdə mövcud olması yadımda deyil. Yadımdadır ki, nə vaxtsa Xarkovda çıxan qəzetlərin birində onun haqqında balaca bir məqalə oxumuşdum. Di gəl ki şəhərin adını unutmuşam-huşum qalmıyıb ki... Hər nəisə, olsun elə Xarkov ətrafı. Bir də ki, bu elə sən deyən vacib məsələ deyil-xalq öz qəhrəmanını özü tanıyacaq. Elə bəlkə də tanıdılar-soyadı Drojkindi. Deməli belə, hər şey, ortabab bir şəhərdə, hətta şəhər də yox, insafən desək, balaca bir yerdə, özü də bazar günü baş verir. Təsəvvürünüzə gətirin ki yazdır, havalar təzə-təzə isinir. Bir sözlə təbiət artıq oyanır, otlar da yavaş-yavaş göyərməyə başlayır.
Yaşamaq Afonya üçün darıxdırıcıdır. Ata müharibədə, ana səhərdən axşamacan kolxozun süd fermasında işləməyində, babası Titsə sobanın üstündə yatmağında. Gündüz də yatır, gecə də yatır, səhərlər oyanıb südlü sıyığı yeyən kimi təzədən mürgüləyir. - Baba, daha yatma da, nə olar, sən axı yatıb doymusan - bu sabah Afonya babasına dedi. - Yaxşı, Afonyam mənim, daha yatmaram. Uzanıb eləcə sənə baxacam. - Onda bəs niyə gözlərini yumursan, mənimlə kəlmə kəsmirsən? - Daha gözümü yummayacam, - baba söz verdi. - Başlayacam işığa baxmağa. - Niyə sən elə hey yatırsan, amma mənim yuxum gəlmir? - Yaşım çoxdur, quzum... Doxsanıma üç il qalıb, gözlərim öz-özünə qapanır.
Qırx gün qırx gecə idi ki, şəhər əhalisi ölən padşahları üçün göz yaşı axıdırdılar. Daha bəs idi, yeni padşah seçməyin zamanı gəlib çatmışdı. Ölkədə belə bir adət vardı, yeni padşah seçmək üçün şahlıq quşu uçurdardılar, quş da kimin başına qonardısa şah o olardı. Sabah şahlıq quşu uçurulacaqdı, vəzirlə vəkil, sarayda narahat-narahat gəzişir, gələcək şahın necə bir adam olacağı barədə həyəcanla düşünürdülər. Adamların içindən ən cəsarətli, qorxmaz, müdrik, mərd olanı şah seçilməliydi, amma şahlıq quşu beləsini hardan tanıyacaqdı ki...
2008-ci ildə ədəbiyyat dünyasının yaddaqalan hadisələri
Tarix: 30.12.08// Hazırladı: Elşən Çingiz
Başa vurduğumuz 2008-ci il əhəmiyyətli ədəbi hadisələrlə də yadda qaldı. Oxucularımızı cari ildə ədəbiyyat aləmində baş verən hadisələrlə tanış etmək istərdik: 4 yanvar- İngilis yazıçısı Ketrin O'Flinn (Catherine O'Flynn) "2007-ci ilin ən yaxşı debüt romanı"na görə Böyük Britaniyanın nüfuzlu ədəbiyyat mükafatlarından birinə-Kosta mükafatına layiq görüldü. Xatırladaq ki, "Kosta" ədəbiyyat mükafatı (əvvəllər Uitbred mükafatı-Whitbread Award) 5 nominasiyada verilir: "Ən yaxşı ilk roman", "Ən yaxşı roman", "Ən yaxşı nəzm əsəri", "Ən yaxşı uşaq kitabı" və "Ən yaxşı memuarlar". Bu il sonuncu nomunasiyanın qalibi "Gənc Stalin" əsərinin müəllifi Saymon Sibeq Montefori olub.
Pəncərə şüşələri soyuq tər damcılarına bürünmüşdü və bu damcılar üzüaşağı süzüldükcə bayaqdan bəri qaz plitəsinin üstündə pıqqıldayan çaynik Lidiya İvanovnanın yadına düşmürdü. Onun işığı öləzimiş, lakin bicliyini hələ də itirməmiş yaşıl gözlərini divardakı kətan parça üzərində çəkilmiş rəsmdən elə bil asmışdılar. Lidiya İvanovna bu şəkli sanki ilk dəfəydi görürdü; o, gah məftunedici nəzərlərini çərçivəyə salınmış rəsmin üzərində gəzdirir, gah da pəncərə şüşəsindən üzüaşağı süzülən tər damcılarına pərişan-pərişan baxırdı; bu saat onun yadına yenə uzaq keçmişinin xatirələri düşürdü; o xatirələr ki, dünəndən bəri qarını əsir-yesir etmişdi; ona gah xəfif fərəh dolu göz yaşları bəxş edir...
Sabir Əhmədli
Əli Əmirli
Anar
Əkrəm Əylisli
Elçin Əfəndiyev
Qılman İlkin
Afaq Məsud
Qəzənfər Kazımov
Tofiq Abdin
Vidadi Babanlı
Başa vurduğumuz 2008-ci il əhəmiyyətli ədəbi hadisələrlə də yadda qaldı. Oxucularımızı cari ildə ədəbiyyat aləmində baş verən hadisələrlə tanış etmək istərdik: 
Birinin həyatı sevinclə dolu,
International Standart